Thực hiện Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc cổ phần hóa các ngân hàng thương mại quốc doanh, Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (VCB) và Ngân hàng Phát triển nhà Đồng bằng sông Cửu Long (MHB) đã tiến hành các bước khởi động theo lộ trình và đề án của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNNVN) trình Chính phủ. Hai ngân hàng này có khởi điểm, có tiềm lực khác nhau nhưng cả hai đều hướng đến mục tiêu trở thành những tập đoàn tài chính lớn mạnh, khẳng định thương hiệu của mình sau cổ phần hóa.

• Tăng cường sức mạnh tài chính

Theo chỉ đạo của Chính phủ, năm 2005 NHNNVN phải triển khai thí điểm cổ phần hóa một số ngân hàng thương mại quốc doanh. VCB và MHB đã được chọn là 2 ngân hàng đầu tiên tiến hành cổ phần hóa. Để đáp ứng yêu cầu này, thời gian qua VCB đã cơ cấu lại hoạt động, lành mạnh hóa tài chính, nâng cao năng lực quản lý, trích lập dự phòng rủi ro, phân loại nợ…

MHB đang tái cấu trúc bộ máy chuẩn bị cổ phần hóa.

Đặc biệt, VCB đang xúc tiến thuê tập đoàn tài chính quốc tế để định giá sản phẩm và thương hiệu của VCB. Mục tiêu của VCB sau cổ phần hóa là phải đảm bảo hoạt động ổn định, mạnh hơn và đồng thời phát triển theo hướng trở thành tập đoàn tài chính hàng đầu của Việt Nam. Tập đoàn này sẽ kinh doanh đa dạng nhiều lĩnh vực như: công ty bảo hiểm nhân thọ, quản lý quỹ đầu tư, hoạt động tài chính tại nước ngoài, đầu tư bất động sản…

Thực tế, kết quả kinh doanh của VCB đang tạo thuận lợi cho quá trình cổ phần hóa. Trong năm 2004 VCB đạt được những thành công lớn hơn dự định và trong 4 năm thực hiện đề án tái cơ cấu, VCB tăng trưởng về mọi mặt. Nếu như năm 2000 VCB chỉ có 23 chi nhánh thì năm 2004 đã tăng lên 61 chi nhánh, khả năng sử dụng vốn tăng từ 20% đến 40%, lợi nhuận trước thuế 2004). Đặc biệt, vừa qua VCB đã làm sạch bảng tổng kết, nợ xấu tồn tại trước năm 2001 còn lại rất ít.

Ông Vũ Viết Ngoạn – Tổng Giám đốc VCB khẳng định, trong giai đoạn đầu nhà nước sẽ nắm giữ ít nhất là 51% cổ phần và sẽ giảm dần tỷ lệ này nhưng vẫn đảm bảo quyền chi phối của nhà nước sau cổ phần hóa. Điều này phù hợp với mục tiêu đổi mới VCB theo hướng đa sở hữu nhưng nhà nước vẫn giữ vai trò kiểm soát. Theo kế hoạch, từ nay đến cuối quý 2/2005, VCB sẽ phát hành cổ phiếu ưu đãi, tổng giá trị khoảng 1.500 tỷ đồng, nhưng chỉ dành cho các tổ chức và cá nhân trong nước. Hiện tổng vốn tự có của VCB là khoảng 7.000 tỷ đồng và ước tính sau khi định giá, con số này sẽ tăng lên gấp 2 lần.

Theo các nhà phân tích tài chính, nếu lợi nhuận/vốn của VCB năm 2005 vẫn tiếp tục ở mức 17% như năm 2004, giá bán cổ phiếu có thể sẽ từ 2,5 đến 3 lần mệnh giá. Sau giai đoạn đấu thầu phát hành cổ phiếu ưu đãi, VCB sẽ xúc tiến tìm đối tác chiến lược tham gia cổ phần để quản trị điều hành theo đúng các chuẩn mực quốc tế. Theo kế hoạch của NHNNVN, việc xác định giá trị doanh nghiệp và phương án cổ phần hóa VCB sẽ hoàn thành trước 31-5-2005 và việc cổ phần hóa toàn bộ VCB sẽ được thực hiện ngay sau khi quyết định phê duyệt của Thủ tướng Chính phủ có hiệu lực thi hành và sẽ kết thúc trước quý 3/2006.

• Đổi mới mô hình tổ chức và phương thức quản trị

Cũng như VCB, thời gian qua, MHB tập trung thực hiện các bước để tiến hành cổ phần hóa theo chủ trương của Chính phủ. Theo kế hoạch trong quý 2/2005, NHNNVN sẽ trình Chính phủ đề án CPH của MHB. Theo ông Huỳnh Nam Dũng – Chủ tịch Hội đồng Quản trị của MHB, do mới thành lập nên MHB không gặp nhiều khó khăn trong việc thực hiện cổ phần hóa như các doanh nghiệp nhà nước khác.

Vấn đề quan trọng trong giai đoạn chuẩn bị là đổi mới mô hình tổ chức và phương thức quản lý hoạt động theo tiêu chuẩn và thông lệ quốc tế để ngân hàng có thể hoạt động một cách hiệu quả sau khi cổ phần hóa. MHB đang triển khai đề án tái cấu trúc dưới sự hỗ trợ kỹ thuật của Ngân hàng Thế giới (WB) và tổ chức Hỗ trợ phát triển kinh tế Thụy Sĩ.

Cụ thể, MHB đã tiến hành kiểm toán theo tiêu chuẩn quốc tế và đánh giá lại toàn bộ hoạt động trong 2 năm liên tiếp (2003-2004), triển khai chương trình tăng cường năng lực thể chế như xây dựng bộ máy hoạch định chiến lược và kế hoạch; đổi mới công tác tổ chức và phát triển nguồn nhân lực; xây dựng hệ thống quản trị rủi ro; xây dựng và triển khai chiến lược phát triển công nghệ thông tin; xây dựng hệ thống kiểm soát và kiểm toán nội bộ... Việc triển khai thực hiện các chương trình này sẽ nâng cao khả năng cạnh tranh và giá trị thương mại của MHB khi thực hiện cổ phần hóa và đảm bảo sau cổ phần hóa có bước phát triển vững chắc.

Ông Dũng cho biết, nếu tháng 6-2005 Chính phủ thông qua phương án cổ phần hóa, MHB sẽ thông qua đấu thầu chọn tổ chức tư vấn tài chính quốc tế để định giá. Sau đó cổ phiếu được bán công khai qua thị trường chứng khoán và giá được xác định theo cung cầu của thị trường. Theo kết quả kiểm toán quốc tế, hiện nay MHB là ngân hàng an toàn hàng đầu của Việt Nam với tỷ lệ an toàn vốn đạt xấp xỉ 13% (theo tiêu chuẩn quốc tế là 8%) tốc độ tăng trưởng trung bình 60%-70% hàng năm.

Để duy trì được tốc độ phát triển trong những năm tới, nhu cầu tăng bổ sung vốn điều lệ và tổng nguồn vốn hoạt động của MHB sau năm 2006 sẽ phải từ 40% đến 50%/năm. Do đó, việc nhanh chóng tiến hành cổ phần hóa không chỉ là chủ trương lớn của Đảng và Chính phủ mà còn là nhu cầu cấp bách nội tại của các ngân hàng thương mại nhà nước.